SEYAHAT FONU'NA BAŞVUR
Haberler

«Սեւի Երանգները»

Published on 20/06/2014 under Haberler

Ակօս

Հայոց ցեղասպանութեան դարադարձին ձօնուած միջոցառումները բազմաբնոյթ ու բազմերանգ ծրագիրներով սկսած են ի յայտ գալ։ Հասարակութիւնը ամէն օր տեղեակ կը դառնայ գիտական, գեղարուեստական կամ գրական գետնի վրայ նոր նախագծի մը մշակման մասին։ Անշուշտ որ այս զարգացումներու դիմաց Թուրքիոյ պետութեան կառավարութիւնն ալ իր լծակները շարժման կ՚անցնէ, հակակշռելու համար այս հզօր հոսանքը։ Արդարեւ կարգ մը համալսարաններ, Թուրք Պատմութեան Կաճառը, որոշ նախարարութիւններ արդէն իսկ գործի լծուած են պետութեան այս նիւթին շուրջ պաշտօնական կեցուածքը ցոյց տալու, կամ այլ խօսքով ճշմարտութիւնը մերժելու եւ ուրանալու ռազմավարութիւնը։

Միւս կողմէ Թուրքիոյ կարեւորագոյն հրատարակիչներէն մէկը նամակներ ուղղած է իր գրողներուն, անդրադառնալով ցեղասպանութեան դարադարձին։ Նամակին մէջ կը նշուի թէ, հրատարակչատունը հեռու կը մնայ նիւթի քաղաքական եւ իրաւական վէճերէն եւ կը պահանջէ, որ իրեն գործակցող վիպագիրներ, բանաստեղծներ, արձակագիրներ լոկ մարդկային առումով իրենց ներդրումը բերեն դարադարձին հրատարակելի հաւաքածոյին։ Նամակին մէջ նշուած է թէ, այս ծրագրին իր զօրակցութիւնը բերած է Ֆրանսական հրատարակչատուն մըն ալ, խոստանալով թրքերէն հրատարակութեան հրապարակուած օր լոյսընծայել ֆրանսերէն թարգմանութիւնը։

Իսկ լրատուութիւն մըն ալ հասաւ Հայաստանէն։ Երկու արուեստագէտներ՝ Հրանդ Տինք Հիմնադրամի Հայաստան-Թուրքիա ճանապարհորդութեան նախագիծէն օգտուելով եկած են քաղաքս, իրենց ձեռնարկած իւրայատուկ ծրագիրը իրականացնելու համար։ «Սեւի Երանգները» կոչեալ այս ծրագիրը կը մշակէ նկարապատումի նախագիծ մը։

Անոնք իրենց ծրագիրը կը հիմնաւորեն ցեղասպանութեան մասին խօսելուն մօտ 70 տարի արգիլուած ըլլալուն վրայ։ Խորհրդային Միութեան արտաքին քաղաքականութիւնը եւ Թուրքիոյ Պետութեան սպառնական դիմադրութիւնը միասնաբար արգելք եղան այս նիւթին ազատ քննարկման։ Այդ դիմադրութիւնը յաջողեցաւ ճնշում բանեցնել Անգլիոյ խորհրդարանէն մինչեւ Հոլիվուտի Ֆիլմ արտադրողներ երկարող համաշխարհային տարածքի մը վրայ։ Միջազգային հանրագիտարաններ իսկ հարկադրուեցան իրենց հատորներէն վերցնելու պատմական Հայաստանի քարտէսները։

Այս իսկ պատճառաւ ալ Մկրտիչ Մատթէոսեան եւ Լեւոն Կիւլխասեան իրենց ծրագիրը կը հիմնաւորեն բանաւոր պատմութեան պատումներու վրայ։ «1915 թուականի ցեղասպանութեան սուբյեկտը եղել է մարդը եւ ճանաչման դէպքում առաջին հերթին պէտք է վերհանուին մարդու, ընտանիքներու, մարդկութեան կրած տառապանքն ու վնաս նե րը»։

Նախագիծի հեղինակները իրենց ծրագիրը կը կառուցեն երեք բաղադրիչներու վրայ։ Ա- Վկայութիւններու արձանագրում, Բ- Սցէնարներու մշակում, Գ- Կրաֆիքական պատմութիւններու ստեղծում։ Ինչպէս այս կառոյցն ալ կը վկայէ, ծրագիրը կը կարօտի տարբեր մասնագիտութիւններու։ Առաջին հանգրուանը ուսումնասիրական, հետազօտական աշխատանք կը պահանջէ, որոնելու համար բանաւոր պատմութիւն փոխանցելի ենթակաները։ Ապա տեսաձայնագրուած այդ նիւթերը կը տրամադրուին գրողներու, որոնք այդ պատմութիւններէն պիտի ստեղծեն սցէնարներ։ Համատեղ քննարկումներու ընթացքին ի մի կը բերուին առանձին սիւժէներ, որոնցմով կը ստեղծըւի կրաֆիքական պատմութեան ընդհանուր գիծը՝ իր տրամաբանական ճիւղաւորումներով։ Այսպէսով ձեւառած միասնական սցէնարը կը տրամադրուի հայ, թուրք, ամերիկացի, դանիացի եւ ֆրանսիացի նկարիչներուն, որոնք կ՚իրականացնեն սցէնարի առանձին հատուածներու կրաֆիքական պատկերաւորումը։ Այս աշխատութիւնով կը գոյանայ «Սեւի Երանգները» նկարապատում գիրքը որ կը ներառնէ նաեւ նկարիչներու կրաֆիքական աշխատանքներէն լուսանկարներ եւ նախագիծի իրականացման ընթացքի մասին ֆիլմ մը:

Լուսանկար՝ Պերճ Արապեան